Opleidingen

Opleidingen van het Réseau Art Nouveau Network
Als verantwoordelijke voor het onderhoud van het art-nouveau-erfgoed wou de Ecole d’Avignon, de technische partner van het Netwerk, via haar opleidingsprogramma in eerste instantie een periodiek evaluatie-, controle- en onderhoudsplan opstellen en dan diegenen opleiden die dit plan moeten uitvoeren. Dit plan bestaat uit praktische fiches met een lijst van alle te controleren punten en alle pathologieën, aangevuld met: (1) technische oplossingen en adviezen, (2) de interventiemogelijkheden (het onderhoud of de reparatie behoren tot de vakkennis van de lokale technicus, de gespecialiseerde ambachtsman, de restaurateur...), en (3) het tijdsverloop van het programma. Dit plan moet ons bijvoorbeeld in staat stellen de evolutie van een barst of van slijtage in de tijd te meten en de ernst van de schade vast te stellen; het kan gemeenten ook helpen een budget uit te trekken voor grote reparaties of restauraties van belangrijke gebouwen.

Rekening houdend met de heterogene groep deelnemers, beoogden de drie opleidingssessies die achtereenvolgens werden georganiseerd in Barcelona (Catalonië), Brussel (België) en Ljubljana (Slovenië) de partners te laten kennismaken met de pre-diagnose (Amatller House in Barcelona, dan Saint-Cyr House/Workshop in Brussel) en nadien met de bijbehorende technische knowhow. Zo spitste de derde opleidingssessie zich toe op technischer en praktischer werk rond technieken voor bepleistering en kalkverf, met name via de praktische verwezenlijking van een sgraffitofries in art-nouveaustijl. Elke opleiding bood de deelnemers tevens de gelegenheid kennis te maken met het art-nouveau-erfgoed in de respectieve steden, evenals met de lokale praktijken en ervaringen op het gebied van onderhoud, renovatie en knowhow.

Een definitie
Het onderhoud is een geheel van maatregelen om de goede (of initiële) staat van een structuur te behouden of te restaureren. Deze maatregelen beogen doorgaans het behoud van de oorspronkelijke toestand. Zo kan het onderhoud worden gepland (preventief) of via verschillende correctieve etappes verlopen (onderhoud en herstel). Het onderhoud is hetzij ononderbroken, hetzij periodiek of selectief, zoals voor beperkte reparaties.

Enkele algemene principes

  • Het art-nouveau-erfgoed is ongelooflijk verscheiden en veranderlijk, rijk aan decoratieve en technische elementen die dikwijls uniek zijn. Eerder dan een gigantische algemene gegevensfiche op te stellen die voor alle gebouwen uit deze periode geldt, leek een benadering per gebouw zinvoller: er zijn dus evenveel fiches als er gebouwen zijn. Dit verhoogt de nauwkeurigheid en de doeltreffendheid van de aanpak.
  • De art nouveau valt samen een duidelijk afgebakende periode en was een populaire stijl waarvan we zoveel mogelijk originele elementen proberen te bewaren. In het algemeen gaat de voorkeur uit naar onderhoud, renovatie en zelfs reparatie, eerder dan vervanging. 
  • Vooraf moeten de OORZAKEN – de bronnen van de aftakeling – worden opgespoord en bepaald, en pas dan kan tot reparatie worden overgegaan. 
  • De evolutie moet bestaan en worden aanvaard: gedetailleerd, met eerbied voor het origineel en in een streven om het gebruik, de stevigheid en het comfort te verbeteren zonder de oorspronkelijke geest en esthetiek te schaden.

Introductory documents:  
Diagnosis and maintainance
General comments

Training in Barcelona: 12 to 16 November 2002
Programme
Maintainance plan
Exercise at Casa Amatller, by Josep Puig i Cadafalch, 1900

Training in Bruxelles-Brussel: 29 September to 3 October 2003
Programme
Maintainance plan
Exercise at Maison Saint-Cyr, by Gustave Strauven, 1900-1903
Monumentwatch- Checklist File

Training in Ljubljana: 13 to 18 September 2004
Programme
Diagnosis and maintainance
Limewash- Syllabus
Lime glossary

With the support of the Culture Programme of the European Union

Responsible publisher: Arlette Verkruyssen, General Director,
Brussels Regional Public Service - Bruxelles Développement urbain (Brussels Urban Development),
CCN - Rue du Progrès 80, B. 1, 1035 Brussels - Belgium